niedziela 17 Gru 2017

Nasza historia

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze im. Aleksandra Janowskiego w Olkuszu

Aleksander Janowski
(1866-1944) – geograf i etnograf, podróżnik, pedagog, publicysta, wielki popularyzator krajoznawstwa. Współtwórca PTK (1906), redaktor „Ziemi”. Ma ogromne zasługi dla rozwoju krajoznawstwa i ochrony przyrody. Jest jednym z współtwórców Tymczasowej Komisji Ochrony Przyrody (1919), późniejszej (od 1925) Państwowej Rady Ochrony Przyrody”

Antoni Minkiewicz
Inżynier górnik. Inicjator idei krajoznawstwa w Olkuszu. Prezes PTK Olkusz w latach 1912-1913. W latach 1911 -1918, z ramienia T-wa „Saturn” prowadził prace górnicze na terenie Olkusza i jego okolicy. Inicjator założenia w 1916 r. gimnazjum męskiego i w 1917 r. gimnazjum żeńskiego w Olkuszu. W latach 1917-1918 wydawca dwutygodnika „Kronika Powiatu olkuskiego”

1911 – powstanie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Olkuszu
Skład Zarządu:
Prezes Oddziału - inż. Antoni Minkiewicz
Sekretarz - dr Józef Opalski
Skarbnik - dr Stefan Buchowiecki
Kustosz - inż. Jan Osmołowski
Członek - Stanisław Gadomski

Liczba członków PTK w 1912 wynosiła 51 osób.


16.II.1913 r. – Wybory nowego Zarządu PTK w Olkuszu
Skład nowego Zarządu:
Prezes oddziału - inż. Antoni Minkiewicz
V-ce prezes - dr Józef Opalski
Sekretarz - S. Opalska
Skarbnik - dr Stefan Buchowiecki
Kustosz Muzeum - inż. Jan Osmołowski
Członkowie - K. Krajewski, K. Tacikowski

Na tym zebraniu powołano również Komitet Organizacyjny stworzenia Schroniska PTK w Ojcowie. W skład komitetu weszli: J. Osmołowski, S. Iwaszkiewicz, K. Krajewski, A. Minkiewicz, I. Ziemski. Komitet zebrał na ten cel 200 rubli. Wynajęto willę pana Kowalenki "Pod Kometą" położoną przy zbiegu Doliny Sąspowskiej z Ojcowską, u podnóża góry. Willa składała się z 6 pokoi, gdzie przygotowano 16 łóżek i 25 sienników. Opłaty za noclegi wynosiły:

dla członków PTK 30 kopiejek za łóżko i 14 kopiejek za siennik na podłodze,
45 i 25 kopiejek dla pozostałych osób,
15 kopiejek dla wycieczek szkolnych bez względu na rodzaj noclegu.


22.10.1916r. odbyło się Walne Zebranie, na którym wybrano nowy Zarząd, do którego weszli: p. W. Włodarski, A. Minkiewicz, L. Klepaczewski, S. Bac, S. Piątkowski, J. Rzepecki, K. Tacikowskl, oraz zastępcy: W. Buchowiecka, J. Jarno, J. Osmołowski, K. Radłowski, R Tacikowska, do Komisji Rewizyjnej weszli: A. Machnicki, A. Okrajni, dr J. Opalski. Nowo wybrane władze mimo wysiłków nie zdołały osiągnąć tak intensywnej działalności, jaka była przed wojną. Działała głównie sekcja biblioteczna, która współpracując z Resursą Obywatelską i Kołem Ligi Kobiet - łącząc księgozbiory powołują do życia Bibliotekę Publiczną w Olkuszu w dniu 1.III.1917r. Biblioteka mieściła się w budynku Komitetu Ratunkowego przy ul. 3-Maja - obecnie K. K. Wielkiego.

Rok 1918 - to odzyskanie niepodległości.
Olkusz stał się siedzibą powiatu, centrum gospodarczym i kulturalnym. Znów działają dawne stowarzyszenia kulturalne, powstały również nowe.
Po roku 1920 odeszli z PTK wybitni działacze, którzy byli inicjatorami powołania tego stowarzyszenia: inż. Antoni Minkiewicz - zginął w 1920r. w Kijowie, Jan Jarno - senior, Jan Osmołowski, gen. dr Jerzy Buchowiecki. W kolejnych latach, o których brak pisemnych przekazów, lecz były tylko ustne informacje przekazane przez młodsze pokolenia prezesami Oddziału PTK w Olkuszu byli:
w latach: 1929 - 1933 - inż. Władysław Majewski - dyr. Szkoły Rzemieślniczo - Przemysłowej w Olkuszu,
1933 - 1936 - mgr Antoni Siermantowski - kierownik Apteki,
1936 - 1939 - Antoni Wiatrowski - nauczyciel języka polskiego i historii w Szkole Rzemieś1niczo - Przemysłowej w Olkuszu, autor pierwszego przewodnika po Ziemi Olkuskiej,
1930 - 1935 - opiekunem Muzeum była dr Władysława
Kijowska - Jarzppowa - prof. Gimnazjum Męskiego w Olkuszu.


Wybuchem wojny 1.IX.1939r. nalotem o świcie i zrzuceniem bomb w Olkuszu i Bukownie zamyka się pierwszy rozdział działalności Oddziału i Muzeum PTK w Olkuszu.
Najcenniejsze zbiory bibliograficzne i eksponaty muzealne zostają zabezpieczone w domach działaczy PTK.
Po latach wojny w dniu 9.04.1948r. olkuski Oddział PTK wznawia swą działalność. Spotkania odbywają się w prywatnych domach działaczy PTK, którzy po latach wojny chcą przybliżyć historię młodzieży w nowych warunkach Polski Ludowej. Zabezpieczone zbiory po wojnie ponownie zaczęto gromadzić. Zbieraniem tych zbiorów zajął się inż. Czernicki: w jednym z pokoi własnego mieszkania urządził salę ekspozycji muzealnej pod egidą PTK. W 1950 roku inż. Czemicki wyjeżdża z Olkusza, a zbiory zostają zmagazynowane w piwnicach "Remizy Drogowej" i "Konsumów" do roku 1957.


W warunkach Polski Ludowej dojrzała idea zjednoczenia Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego.
Powołano Komisję Zjednoczeniową, która opracowała projekt nowego statutu, a Zjazdy obu organizacji podjęły uchwałę o połączeniu, które nastąpiło 15.12.1950r.

Bogate archiwum PTK, PTTK zostało w dużym stopniu zniszczone w latach 60-tych z powodu braku zabezpieczenia przed dostępem do nich niepowołanych osób.
W tym czasie skład Zarządu przedstawiał się następująco:
Prezes Oddziału - Zofia Rumprecht
V-ce Prezes - Józef Jarosz
V-ce Prezes - Stanisław Szczepanowski
Sekretarz - Marian Jarno
Skarbnik - Zofia Kępa
Dnia 16.II.1967r. odbył się kolejny Walny Zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu. Wybrano nowy Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Rudolf Payerhin
V-ce Prezes - Zofia Rumprecht
Sekretarz - Marian Jamo
Skarbnik - Zofia Kępa


W 1963r. doszło do kolejnej przeprowadzki tym razem do niewielkiego lokalu przy ul. Floriańskiej.
Cenne eksponaty, w jakie wzbogaciło się Muzeum w latach 1960-1964 nie mogły być eksponowane w tak małym pomieszczeniu. Staraniem Zarządu w 1965r. PTTK otrzymało odpowiedni lokal mieszczący się w zabytkowej kamienicy ze szkarpami przy Rynku 20. Przystąpiono do remontu pomieszczenia, w którym odkryto wartościowe elementy dawnej architektury. Dzięki pomocy niektórych zakładów pracy, dotacjom z PRN i MRN, Zarządu Głównego PTTK i Zarządu Okręgu PTTK przeprowadzono poważne prace remontowe i konserwatorskie w latach 1965-1972, pod kierunkiem i z pomocą finansową Wydziału Kultury w Krakowie dr Hanny Pieńkowskiej. W marcu 1967r. Zarząd zatrudnił mgr Gryzeldę Kałkę - Tobołową, która w zasadniczy sposób zmieniła kierunek rozwoju muzeum. Uporządkowano bibliotekę muzealną, przeprowadzono inwentaryzację eksponatów i dokumentów, a ponadto z jej inicjatywy rozpoczęte zostały prace archeologiczne na terenie dawnych murów miejskich miasta Olkusza trafiając na fundamenty baszty obronnej zwaną "Gęsią".
Batorówka


5.IV.1970r. odbył się kolejny Walny Zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu.
Wybrano Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Rudolf Payerhin
V-ce Prezes - Zofia Rumprecht
V-ce Prezes - Stanisław Pielka
Sekretarz - Marian Jarno
Skarbnik - Karcz Danuta
Teren działania olkuskiego Oddziału PTTK to teren w zasadzie pokrywający się z terenem dawnego powiatu. Został stopniowo ograniczony z uwagi na to, że na bazie Kół PTTK powołano nowe Oddziały PTTK tj: w 1963r. w Ojcowie, a w 1975r. w Sławkowie. Koła działające w Pilicy przeszły pod Zarząd Oddziału w Zawierciu. Kustoszem Muzeum od 1971 do 1977r. była p. Jadwiga Ziętkowska.


26.IV.1972r. Walny Zjazd Oddziału PTTK w Olkuszu.
Nowy Zarząd wybrano w składzie:
Prezes Oddziału - Marian Jarno
V-ce Prezes - Stanisław Pielka
V-ce Prezes - Stanisław Barczyk
Sekretarze - Zbigniew Kopczyk i Jacek Kuźniak
Skarbnik - Zofia Rumprecht
Muzeum i Oddział nie posiadały własnego lokalu i czyniono wiele starań o wykupienie budynku, w którym mieściła się ekspozycja muzealna. Zakupu części budynku dokonano w 1972 r. a w następnych latach - pozostałą część. Oddział PTTK będąc w 1974r. już właścicielem całego budynku podjął prace przygotowawcze do przeprowadzenia kompleksowego remontu.


W czasie zmian administracyjnych w 1975 r. Oddział i Muzeum w Olkuszu znajdują się w woj. katowickim. 9.I.1977r. to kolejny Zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu.
W nowym układzie administracyjno - politycznym wybrano Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Wojciech Boczkowski
V-ce Prezes - Marian Jarno
V-ce Prezes - Janina Kapusta
Sekretarz - Zofia Kępa
Skarbnik - Janina Majewska
Po śmierci mgra W. Boczkowskiego w 1981 r. mianowano nowym Prezesem p. Bogusława Ściążko. Zarząd czyni starania o przyznanie funduszy z Centralnego Funduszu Pomocy Oddziałom na przeprowadzenie kapitalnego remontu. Stała ekspozycja w Muzeum obejmuje działy:
historia miasta i regionu,
górnictwo kruszcowe i archeologia,
etnografia regionu.


22.II.1981r. - Zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu w odremontowanych pomieszczeniach salach budynku na I.P.
Wybrano Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Marian Jamo
V-ce Prezes - Andrzej Fus
V-ce Prezes - Józef Jarosz
Sekretarz - Gabriel Morawski
Skarbnik - Janina Majewska
Rozpoczęcie kompleksowego remontu budynku w 1981r. to konieczność likwidacji ekspozycji muzealnej. Zbiory zabezpieczone w skrzyniach, szafach i sejfie czekają na zakończenie prac. W tym czasie trwa inwentaryzacja zbiorów, katalogowanie i opisywanie.

Styczeń 1983r. - 120 rocznica Powstania Styczniowego.
Z tej okazji w odremontowanych salach urządzono ekspozycję upamiętniającą echa Powstania Styczniowego na Ziemi Olkuskiej. W tym czasie społecznym Kustoszem Muzem była Janina Majewska. Prace remontowe były w toku, piwnice, parter, I piętro, poddasze i prace wykonawcze -nowy dach. Z uwagi na zaawansowane prace remontowe kolejny Zjazd Delegatów Oddziału PTTK odbył się w Rajczy w dniu 3.II.1985r. Do Zarządu wybrano:
Prezesa Oddziału - Marian Jamo
V-ce Prezes - Józef Jarosz
V-ce Prezes - Andrzej Fus
V-ce Prezes - Gabriel Morawski
Sekretarz - Marek Nowak
Skarbnik - Lucyna Głownia


Największe prace remontowe trwały do roku 1989.

Lata biegły i znów kolejny zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu w dniach 3-5.III.1989 r. w Gorlicach.
Wówczas wybrano Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Józef Jarosz
V-ce Prezes - Gabriel Morawski
V-ce Prezes - Marek Nowak
V-ce Prezes - Tomasz Ciuraszkiewicz
V-ce Prezes - Zbigniew Roś
Sekretarz - Barbara Stanek
Skarbnik - Lucyna Głownia
Nowo wybrane władze podejmują już rozpoczęte w dwóch kolejnych kadencjach prace remontowe. Zachodzące zmiany polityczno-ekonomiczne i tym razem dają się zauważyć w zmniejszonej ilości obsłużonych turystów i ilości organizowanych imprez - wycieczek, a tym samym mniej wypracowanych środków na cele statutowo-programowe i remont W 1990r.

Na Zjeździe Delegatów olkuskiego Oddziału w dniu 17.X.1992r. wybrano Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Barbara Stanek
V-ce Prezes - Marek Nowak
V-ce Prezes - Andrzej Fus
Sekretarz - Michał Kluczewski
Skarbnik - Lucyna Głownia
Nowo wybrany Zarząd działa w bardzo trudnych warunkach: brak funduszy na płace, utrzymanie budynku i Muzeum. By zaradzić tym problemom, poczyniono następujące kroki:
wynajęte zostają pomieszczenia piwnic na Kawiarnię "ARKA",
kiosk pamiątek regionalnych i wydawnictw turystycznych sprywatyzowano,
pomieszczenia poddasza wynajęto na działalność gospodarczą dla różnych instytucji. Dochód z czynszów przeznaczony został na utrzymanie Biura Zarządu Oddziału i Muzeum PTTK. Zmniejszono ilość etatów do minimum.


12.IV.1997r. to zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu.
Wybrano nowy Zarząd w składzie:
Prezes Oddziału - Barbara Stanek
V-ce Prezes - Marek Nowak
V-ce Prezes - Jacek Pałosz
Sekretarz - Michał Kluczewski
Skarbnik - Lucyna Głownia
Obecny Zarząd szuka wielu form - sposobów, by ożywić działalność PTTK szczególnie w środowisku młodzieży szkolnej. Obecne warunki lokalowe sprzyjają, by mogły odbywać się tu różne spotkanie, odczyty, prelekcje i koncerty. Czyni się starania, by zakupić nowe urządzenia audiowizualne tak potrzebne do tych celów. Nie zaprzestano prowadzić prac remontowych. Ułożono cokół, zabezpieczono przyziemie i wreszcie pomalowano całą elewację.

31 marca 2001r. XV Zjazd Delegatów Oddziału PTTK im. Aleksandra Janowskiego w Olkuszu wybrał nowy Zarząd:
Prezes - Barbara Stanek-Wróbel
V-ce Prezes - Zbigniew Czapnik
V-ce Prezes - Marek Nowak
Skarbnik - Lucyna Głownia
Sekretarz - Małgorzata Szczęsna
Czł. Zarządu - Michał Kluczewski
Czł. Zarządu - Barbara Tekieli-Lis


Dnia 24.06.2006 roku odbył się Walny Zjazd Delegatów Oddziału PTTK w Olkuszu.
Wybrano Zarząd w składzie:
Prezes – Barbara Wróbel
V-ce Prezes – Gabriel Morawski
V-ce Prezes – Zbigniew Czapnik
Skarbnik – Eugeniusz Foryś
Sekretarz – Barbara Tekieli-Lis
Członkowie ZO: Małgorzata Szczęsna, Jadwiga Burakowska, Danuta Cockiewicz, Józef Januszek, Marian Odrobiński, Jerzy Roś, Urszula Słaby.

Dnia 28.03.2009 odbył się XVII Zjazd Oddziału, w którym powołano nowe władze w składzie:
Prezes – Barbara Wróbel
V-ce Prezes– Przemysław Reinfus
V-ce Prezes – Zbigniew Czapnik
Sekretarz – Jerzy Roś
Skarbnik – Urszula Kiełtyka
Kronikarz – Urszula Słaby
Członkowie: Włodzimierz Jakubas, Danuta Cockiewicz, Eugeniusz Foryś, Jolanta Fatyga, Anna Gręda, Jadwiga Burakowska

PTTK o/Olkusz
Rynek 20
32-300 Olkusz

tel./fax 32 643 42 27
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Muzeum
tel. 32 643 42 27

-------------------------------------------------------------------------------------